علاقه به شخص يا شی‏ء وقتی كه به اوج شدت برسد ، به طوری كه وجود انسان‏ را مسخر كند و حاكم مطلق وجود او گردد عشق ناميده می‏شود . عشق ، اوج علاقه‏ و احساسات است . ولی نبايد پنداشت كه آنچه به اين نام خوانده می‏شود يك نوع است . دو نوع كاملا مختلف است . آنچه از آثار نيك گفته شد مربوط به يك نوع آن‏ است و اما نوع ديگر آن كاملا آثار مخرب و مخالف دارد . احساسات انسان انواع و مراتب دارد . برخی از آنها از مقوله شهوت و مخصوصا شهوت جنسی است و از وجوه مشترك انسان و ساير حيوانات است . با اين تفاوت كه در انسان به علت خاصی كه مجال و توضيحش نيست اوج و غليان زائد الوصفی می‏گيرد و بدين جهت نام عشق به آن می‏دهند و در حيوان‏ هرگز به اين صورت در نمی‏آيد ، ولی به هر حال از لحاظ حقيقت و ماهيت ، جز طغيان و فوران و طوفان شهوت چيزی نيست . از مبادی جنسی سرچشمه می‏گيرد و به همان جا خاتمه می‏يابد . افزايش و كاهشش بستگی زيادی دارد به فعاليتهای‏ فيزيولوژيكی دستگاه تناسلی و قهرا به سنين جوانی . با پا گذاشتن به سن از يك طرف ، و اشباع و افراز از طرف ديگر كاهش می‏يابد و منتفی می‏گردد . جوانی كه از ديدن روئی زيبا و موئی مجعد به خود می‏لرزد و از لمس دستی‏ ظريف به خود می‏پيچد ، بايد بداند جز جريان مادی حيوانی در كار نيست . اينگونه عشقها به سرعت می‏آيد و به سرعت می‏رود ، قابل اعتماد و توصيه‏ نيست ، خطرناك است ، فضيلت كش است . تنها با كمك عفاف و تقوا و تسليم نشدن در برابر آن است كه آدمی سود می‏برد . يعنی خود اين نيرو انسان را به سوی هيچ فضيلتی سوق نمی‏دهد اما اگر در وجود آدمی رخنه كرد و در برابر نيروی عفاف و تقوا قرار گرفت و روح ، فشار آنرا تحمل كرد ولی‏ تسليم نشد ، به روح قوت و كمال می‏بخشد . انسان نوعی ديگر احساسات دارد كه از لحاظ حقيقت و ماهيت با شهوت‏ مغاير است . بهتر است نام آنرا عاطفه و يا به تعبير قرآن " مودت " و " رحمت " بگذاريم . انسان آنگاه كه تحت تأثير شهوات خويش است ، از خود بيرون نرفته‏ است ، شخص يا شی‏ء مورد علاقه را برای خودش می‏خواهد و به شدت می‏خواهد . اگر درباره معشوق و محبوب می‏انديشد بدين صورت است كه چگونه از وصال او
بهره مند شود و حداكثر تمتع را ببرد . بديهی است كه چنين حالتی نمی‏تواند مكمل و مربی‏ روح انسان باشد و روح او را تهذيب نمايد . اما انسان گاهی تحت تأثير عواطف عالی انسانی خويش قرار می‏گيرد ،
محبوب و معشوق در نظرش احترام و عظمت پيدا می‏كند ، سعادت او را می‏خواهد ، آماده است خود را فدای خواسته‏های او بكند . اينگونه عواطف ، صفا و صميميت و لطف و رقت و از خود گذشتگی به وجود می‏آورد برخلاف‏ نوع اول كه از آن خشونت و سبعيت و جنايت بر می‏خيزد . مهر و علاقه مادر به فرزند از اين مقوله است . ارادت و محبت به پاكان و مردان خدا ، و همچنين وطن دوستيها و مسلك دوستيها از اين مقوله است . اين نوع از احساسات است كه اگر به اوج و كمال برسد همه آثار نيكی كه‏ قبلا شرح داديم بر آن مترتب است و هم اين نوع است كه به روح شكوه و شخصيت و عظمت می‏دهد بر خلاف نوع اول كه زبون كننده است . و هم اين نوع‏ از عشق است كه پايدار است و با وصال تيزتر و تندتر می‏شود بر خلاف نوع‏ اول كه ناپايدار است و وصال مدفن آن به شمار می‏آيد . در قرآن كريم رابطه ميان زوجين را با كلمه " مودت " و " رحمت " تعبير می‏كند (1) و اين نكته بسيار عالی است . اشاره به جنبه انسانی و  فوق حيوانی زندگی زناشوئی است . اشاره به اينست كه عامل شهوت تنها رابطه طبيعی زندگی زناشوئی نيست . رابط اصلی صفا و صميميت و اتحاد دو روح است و به عبارت ديگر آنچه زوجين را به يكديگر پيوند يگانگی می‏دهد مهر و مودت و صفا و صميميت است نه شهوت كه در حيوانات هم هست .
پاورقی :
1 - و من آياته ان خلق لكم من أنفسكم ازواجا لتسكنوا اليها و جعل‏ بينكم مودش و رحمة ». ( سوره روم ، آيه 21 ) .
(جاذبه و دافعه علی-علیه السلام- / صفحه 55)

آن که اسلام نمی خواهد این است که زن به صورت موجود مهملی در آید که کارش فقط استهلاک ثروت و فاسد کردن اخلاق اجتماع و خراب کردن بنیان خانواده باشد.اسلام با فعالیت واقعی اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی هرگز مخالف نیست.متون اسلام و تاریخ اسلام گواه این مطلب است.در اوضاع و احوال تجدد مآبی بی منطق حاضر جز در دهات و در میان افراد سخت متدین که اصول اسلامی را رعایت می کنند زنی پیدا نمی کنید که نیروی او واقعاً صرف فعالیت های مفید اجتماعی و فرهنگی یا اقتصادی بشود. (مسئله حجاب/صفحه 99)

مطالب مرتبط: زن و واژه فریبنده آزادی ، حجاب و فعالیت اجتماعی زن

ازدواج خروج از اولین مرحله  خود طبیعی فرد و توسعه پیدا کردن شخصیت انسان است. بعد از ازدواج، وقتی می خواهیم کار کنیم، برای من تنها نیست، آن "من" تبدیل به "ما" می شود به طوری که انسان آن قدر به سرنوشت خانواده علاقه مند است که به سرنوشت شخص خودش،و رنج می برد تا آن ها در آسایش باشند. این یک درجه از "خود" است.
(تعلیم و تریبت/صفحه 168)

شب هنگام محمد باقر -طلبه جوان-در اتاق خود مشغول مطالعه بود كه به ناگاه دختري وارد اتاق او شد در را بست و با انگشت به طلبه بيچاره اشاره کرد که سكوت كند و هيچ نگويد.
دختر پرسيد: شام چه داري ؟؟ طلبه آنچه را که حاضر کرده بود آورد و سپس دختر كه شاهزاده بود و به خاطر اختلاف با زنان حرمسرا خارج شده بود در گوشه‌اي از اتاق خوابيد.
صبح که دختر از خواب بيدار شد و از اتاق خارج شد ماموران،شاهزاده خانم را همراه طلبه جوان  نزد شاه بردند شاه عصباني پرسيد چرا شب به ما اطلاع ندادي!
محمد باقر گفت : شاهزاده تهديد کرد که اگر به کسي خبر دهم مرا به دست جلاد خواهد داد...

شاه دستور داد که تحقيق شود که آيا اين جوان خطائي کرده يا نه ؟ و بعد از تحقيق از محمد باقر پرسيد چطور توانستي در برابر نفست مقاومت نمائي؟ محمد باقر 10 انگشت خود را نشان داد و شاه ديد که تمام انگشتانش سوخته و ...
علت را پرسيد. طلبه گفت : چون او به خواب رفت نفس اماره مرا وسوسه مي نمود هر بار که نفسم وسوسه مي کرد يکي از انگشتان را بر روي شعله سوزان شمع مي‌گذاشتم تا طعم آتش جهنم را بچشم و بالاخره از سر شب تا صبح بدين وسيله با نفس مبارزه کردم و به فضل خدا ، شيطان نتوانست مرا از راه راست منحرف کند و ايمانم را بسوزاند. 

شاه عباس از تقوا و پرهيز کاري او خوشش آمد و دستور داد همين شاهزاده را به عقد مير محمد باقر در آوردند و به او لقب ميرداماد داد و امروزه تمام علم دوستان از وي به عظمت و نيکي ياد کرده و نام و يادش را گرامي مي دارند. از مهمترين شاگردان وي مي توان به ملا صدرا اشاره نمود .

نفس اماره يکي از عواملي است که انسان را به ارتکاب گناه وسوسه مي کند . قران کريم مي فرمايد: نفس اماره به سوي بديها امر مي کند مگر در مواردي که پروردگار رحم کند (سوره يوسف آيه 53) انسانهايي که در چنين مواردي به خدا پناه ميبرند خداوند متعال آنها را از گزند نفس اماره حفط مي کند و به جايگاه ارزشمندي مي رساند.

یک خصایص اخلاقی هست که انسان جز در مکتب تشکیل خانواده نمی تواند آن ها را کسب کند.{تشکیل خانواده} یعنی یک نوع علاقه مند شدن به سرنوشت دیگران.تا انسان زن نگیرد و بچه پیدا نکند و آن بچه شدیداً عواطف او را تحریک نکند و مثلاً در مواقعی که مریض می شود او را به هیجان نیاورد،یا مثلاً لبخند بچه در او اثر نگذارد،{علاقه مند شدن به سرنوشت دیگران در او پدید نمی آید}.با مطالعه کتاب،این امر در او پیدا نمی شود.تجربه نشان داده است که اخلاقیون ریاضت کش ها که این دوران را نگذرانده اند،تا آخر عمر یک نوع خامی و یک نوع بچگی در آن ها وجود داشته است.و یکی از علل این که در اسلام ازدواجیک امر مقدس و یک عبادت تلقی شده است همین است،در حالی که از نظر مسحیت،تجرد،مقدس است و تاهل پلیدی،و کسانی اجازه می گیرند متاهل شوند که تاب تجرد را ندارند،یعنی اگر مجرد بمانند فاسد می شوند،و بنابراین از باب دفع افسد به فاسد می گویند باید ازدواج کرد.لذا پاپ از میان مجردها انتخاب می شودکه در تمام عمر این آلودگی را پیدا نکرده است.در اسلام برخلاف مسحیت است. (تعلیم تربیت/صفحه 168)

عجبا می گوید:(یک نویسنده)"زن حق نداشت که با مرد نشست و برخاست کند." من میگویم:بر عکس،در محیط های پاک اسلامی این مرد بود که حق نداشت در نشست و برخاست ها از زن بیگانه بهره برداری کند.این مرد است که همواره حرص می ورزد که زن را وسیله چشم چرانی و کامجویی خود قرار دهد.
هیچ گاه مرد به طبع خود مایل نبوده حائلی میان او و زن وجود داشته باشد و هر وقت که این حائل از میان رفته آن که برنده بوده مرد بوده است و آن که باخته و وسیله شده زن.امروز که مردان موفق شده اند با نام های فریبنده آزادی و تساوی و غیره این حائل را از میان ببرند زن را در خدمت کثیف ترین مقاصد خویش گرفته اند.بردگی زن،امروز به چشم می خورد که برای تامین منافع مادی یک مرد در یک موسسه تجاری خود را صد قلم برای جلب مشتری مرد می آراید و بصورت مانکن در می آید و شرف خود را در ازای چندرغاز می فروشد. (مسئله حجاب/صفحه48)

يكی از گناهان بسيار بزرگ كه قرآن وعده " عذاب اليم " برای آنها داده است اين است كه كسی يا کسانی بخواهند خود فحشا را در ميان مردم‏ رايج كنند . هستند كسانی كه عملا مروج فحشا هستند، حال يا به حساب پول‏ پرستی و يا از روی اغراض ديگری ، كه غالبا در عصر ما اين اغراض ، اغراض استعماری است ، می‏خواهند فحشا در ميان مردم زياد شود ، چرا ؟ برای اينكه هيچ چيزی برای سست كردن عزيمت مردانگی مردم ، به اندازه‏ شيوع فحشا اثر ندارد . شما اگر بخواهيد فكر جوانان يك مملكت را از مسائل جدی منصرف كنيد تا اينها دائما دنبال سرگرميهای عيش و نوش باشند و هيچوقت فيلشان ياد هندوستان نكند و دنبال مسائل جدی نروند آن مسائل‏ جدی‏ای كه منافع استعمار را به خطر می‏اندازد راهش اين است كه هر چه‏ دلتان می‏خواهد مشروب فروشی اضافه كنيد ، كاباره زياد كنيد ، زنان هر جايی زياد كنيد ، وسائل تماس بيشتر دخترها و پسرهای جوان را اضافه كنيد . به همان اندازه كه هروئين و ترياك نيروی جسمی و روحی طبقه جوان را تباه می‏كند ، اراده را از مردم می‏گيرد و آن را سست می‏كند و مردانگی و احساس‏ كرامت و شرافت را از بين می‏برد، به همان اندازه فحشا اين كار را می‏كند. آمريكاييها كه يك برنامه عمومی برای فاسد كردن همه دنيا دارند برنامه‏شان همين است : فحشا را زياد كنيد ، خيالتان ديگر از ناحيه مردم‏ راحت باشد . می‏گويند مدير يكی از مجلات در شماره اين هفته ( 1 ) گفته‏ است : " كاری خواهم كرد كه تا ده سال ديگر يك دختر ده سال به بالای‏ باكره در تهران پيدا نشود " اينها روی برنامه است ، روی حساب است.
(آشنایی با قرآن/جلد4/صفحه49)
(1)-[ خواننده محترم توجه دارد كه سخنرانی در زمان رژيم فاسد پهلوی‏ ايراد شده است ]   

حجاب اسلامی موجب هدر رفتن نیروی زن و ضایع ساختن استعدادهای فطری او نیست.این مسئله بر آن شکلی از حجاب که در میان هندیها و ایرانیان و یهودیان متداول بوده است وارد است.{برای اطلاع بشتر از حجاب هندی های یا ایرانیان یا یهودیان به کتاب مسئله حجاب صفحه ۲۱ رجوع شود.}ولی حجاب اسلام نمی گوید که باید زن را در خانه محبوس کرد و جلوی بروز استعدادهای او را گرفت.مبنای حجاب در اسلام این است که التذاذات جنسی باید به محیط خانوادگی و به همسر مشروع اختصاص یابد و محیط اجتماع،خالص برای کار و فعالیت باشد.به همین جهت به زن اجازه نمی دهد که وقتی از خانه بیرون می رود موجبات تحریکات مردان را فراهم کند و به مرد هم اجازه نمی دهد که چشم چرانی کند.چنین حجابی نه تنها نیروی کار زنان را فلج نمی کند،موجب تقویت نیروی کار اجتماع نیز می شود.(کتاب مسئله حجاب/صفحه ۱۰۳)

برتري ديدگاه اسلام در مورد انحصار روابط جنسي به محيط خانواده و همسر مشروع،بر آزادي افسار گسيخته جنسي،که در جوامع غربي رواج دارد چيست؟

شهید مطهری(ره) پاسخ می دهد:

تفاوت اين است که در اجتماع اول پايان انتظار و محروميت و در اجتماع دوم آغاز محروميت و محدوديت است.در سيستم روابط آزاد جنسي،پيمان ازدواج به دوران آزادي دختر و پسر خاتمه مي دهد و آنها را ملزم مي سازد که به يکديگر وفادار باشند و در سيستم اسلام به محروميت و انتظار آنان پايان مي بخشد.سيستم روابط آزاد اولاً موجب مي شود که پسران تا جايي که ممکن است از ازدواج و تشکيل خانواده سر باز زنند و فقط هنگامي که نيروهاي جواني و شور و نشاط آنها رو به ضعف و سستي مي نهد اقدام به ازدواج کنند و در اين موقع زن را فقط براي فرزند زادن و احياناْ براي خدمتکاري و کلفتي بخواهند وثانياً پيوند ازدواج هاي موجود را سست مي کند و سبب مي گردد به جاي اينکه خانواده بر پايه ي يک عشق خالص و محبت عميق استوار باشد و هر يک از زن و مرد همسر خود را عامل سعادت خود بداند برعکس به چشم رقيب و عامل سلب آزادي و محدوديت ببيند. (کتاب مسئله حجاب/صفحه 90)

درست است که ناکامی بالخصوص ناکامی جنسی عوارض وخیم و ناگواری دارد و مبارزه با اقتضاء غرائز در حدودی که مورد نیاز طبیعت است غلط است،ولی برداشتن قیود اجتماعی مشکل را حل نمی کند،بلکه بر آن می افزاید.در مورد غریزه جنسی و برخی غرائز دیگر،برداشتن قیود،عشق به مفهوم واقعی را می میراند،ولی طبیعت را هرزه و بی بند و بار می کند.در این مورد هرچه عرضه بیشتر گردد،هوس و میل به تنوع افزایش می یابد.

اینکه راسل می گوید:"اگر پخش عکس های منافی عفت مجاز بشود،پس از مدتی مردم خسته خواهند شد و نگاه نخواهند کرد"در باره ی یک عکس بالخصوص و یک نوع بی عفتی بالخصوص صادق است،ولی در مورد مطلق بی عفتی ها(انواع بی عفتی ها) صادق نیست،یعنی از یک نوع خاص بی عفتی خستگی پیدا می شود ولی نه بدین معنی که تمایل به عفاف جانشین آن بشود،بلکه بدین معنی که آتش و عطش روحی زبانه می کشد و نوعی دیگر را تقاضا می کند و این تقاضاها هرگز تمام شدنی نیست.(کتاب مسئله حجاب/صفحه ۱۱۳)